Geri
Gelecekte Havacılığın Stresini Azaltmak için Çalışıyorlar!

09.06.2017

Gelecekte Havacılığın Stresini Azaltmak için Çalışıyorlar!

Hava trafik yönetim sisteminde iyileştirmeler yapmak amacıyla yürütülen ve Anadolu Üniversitesi’nin de ortağı olduğu “Stress Projesi” kapsamında proje ortaklarından Fransa’dan ENAC (Sivil Havacılık Okulu), İtalya’dan SAPIENZA Üniversitesi, yine İtalya’dan Deep Blue ( Danışmanlık ve Araştırma Firması), merkezi Brüksel olan Eurocontrol (Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Örgütü)’den temsilciler; Anadolu Üniversitesi Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Hava Trafik Kontrol Bölümü’nün konuğu oldular. 

Ziyaret sırasında kontrolörlerin otomasyon ve teknolojik gelişmeler ile ilgili olarak stres seviyeleri, dikkat ve odaklanma durumları, iş yükü seviyeleri, duygusal yaklaşımları ve tedirginlik durumları ölçülerek insan faktörleri ve performansları için çalışmalar yapıldı.  

Avrupa Birliği Horizon 2020’nin araştırma ve İnovasyon programı olan SESAR programı kapsamında fonlanan projede Anadolu Üniversitesi’nin yanı sıra Fransa’dan ENAC (Sivil Havacılık Okulu), İtalya’dan SAPIENZA Üniversitesi, yine İtalya’dan Deep Blue ( Danışmanlık ve Araştırma Firması), merkezi Brüksel olan Eurocontrol (Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Örgütü) yer alıyor.

Projenin Türkiye ayağında Anadolu Üniversitesi Havacılık ve Uzay Bİlimleri Fakültesi araştırmacılarından Yard.Doç.Dr. Uğur Turhan, Dr. Birsen Açıkel, Arş.Grv.Dr. Ali Ozan Canarslanlar görev alıyor. Ayrıca projenin simülasyon çalışmalarına Öğr.Grv. Serkan Bayar ve Arş.Grv.Dr. Metin Özgür katkı sağlıyor.

Hava trafik kontrolörlerinin nörofizyolojik göstergeleri izlenerek farklı otomasyon seviyelerindeki görevleri yerine getirirken içinde bulundukları zihinsel ve fiziksel durumun gözlemlendiği projede mümkün olan en yüksek otomasyon seviyesine çıkılarak yeni yaklaşımların geliştirilmesi amaçlanıyor.

Ayrıca hava trafik otomasyonunda hatalar yaşanması durumunu simüle eden senaryolar oluşturularak hava trafik kontrolörlerinin bu hatalar ile ilgili olarak içinde bulundukları zihinsel ve fiziksel durumların incelendiği "Stress" projesi insan faktörleri performansının geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütüyor.

Projenin Anadolu Üniversitesi adına koordinatörlüğünü yapan Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Hava Trafik Kontrol Bölümü öğretim üyesi Yard. Doç. Dr. Uğur Turhan, yaptığı açıklamada, çalışmadaki en büyük amacın tüm havayolu yolcularının, hava sahası kullanıcılarının uçuş emniyetini ve verimliliğini artırmak için çalışmak olduğunu söyledi.

Turhan, insanlığın gelecekte bu tarz bir teknolojiden nasıl yararlanacağı üzerine geliştirmeler yaptıklarını dile getirerek, "Projemiz Deep Blue Danışmanlık ve Araştırma Firması koordinatörlüğünde ilerliyor. EUROCONTROL, Fransız Havacılık Akademisi ENAC ve Sapienza Üniversitesi ile birlikte yol alıyoruz. Hedefimiz kaliteli, daha ucuza ve daha emniyetli yöntemler geliştirmek üzere çalışmak." diye konuştu.

- Avrupa destekliyor

Projenin ilk geçerlik ve güvenirlik analizlerini Anadolu Üniversitesi Hava Trafik Kontrol Bölümü'nde radar simülatörlerinde gerçekleştirdiklerini belirten Turhan, şöyle konuştu:

"Yabancı ortaklarımızı üniversitemizde ve şehrimizde ağırlamak güzel. Ayrıca üniversitemizin simülatörlerini kullanırken projenin içinde öğrencilerimizin olması daha da güzel. Avrupa'da hava trafik yönetimindeki en önemli çalışan kurumlarla birlikte proje yürütülüyor. Projenin Anadolu Üniversitesi ayağını tamamladıktan sonra Fransız proje ortağımız ENAC'da benzer geçerlik ve güvenirlik çalışmalarını gerçekleştireceğiz. Üniversitemiz hava trafik yönetimi anlamında çok iyi bir paydaş durumunda. Uluslararası anlamda katma değerler yaratabilecek potansiyele sahip. Hem alt yapı hem de uzmanlık açısından kıymetli olduğunu da diğer uzman ortaklarımızla birlikte göstermiş oluyoruz." 

Turhan, “Projenin ilk geçerlik ve güvenirlik çalışmaları üniversitemiz altyapsı ve yeni mezun öğrencilerimiz değerli katkıları ile gerçekleştiriliyor. Geliştirdiğimiz senaryoları hava trafik kontrolörleri çalışırken "Beyin aktivitelerini, göz hareketlerini takip ediyoruz. Vücüt tepkilerini ve kalp atışlarını ölçmek için cihazlar kullanıyoruz. Bunun dışında tükürük örnekleri alarak kortizol düzeyine bakarak stress düzeyleri hakkında veriler elde etmeye çalışıyoruz. Gerçek çalışma ortamına benzer şekilde bu ölçümleri yapabilmek için HavaTrafik Kontrol radar ortamı için senaryolar üzerinden farklı duurmları değerlendiriyoruz. Aynı zamanda alan uzmanları ile katılımcı kontrolörlerin çalışma performansları da değerlendiriliyor. " ifadesini kullandı.  

- "Havacılığın Geleceğine ve insanlığa değer katacak işler yapacağız" 

Proje koordinatörü Dr. Stefano Bonelli de proje ortaklarının konularında uzman birimler olduğunun altını çizerek, "Anadolu Üniversitesi hava trafik kontrol uzmanlığı konusunda ve simülatörleriyle projede büyük rol oynuyor. Üniversitenin öğrencilerinin de gönüllü olarak projede bulunması ayrıca çok keyifli. Anadolu üniversitesi projede etkin bir şekilde rol alıyor diyebilirim. Umuyoruz ki geleceğe ve insanlığa değer katacak işler yapacağız." dedi.