Teknoloji Projelerimiz Projelerimiz
Geri
Prof. Dr. Refail Kasımbeyli'nin TÜBİTAK 1001 Projesi Kabul Edildi!

07.05.2018

Prof. Dr. Refail Kasımbeyli'nin TÜBİTAK 1001 Projesi Kabul Edildi!

Anadolu Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü'nden Prof. Dr. Refail Kasımbeyli hocamızın "Türevlenemeyen Kısıtsız Optimizasyon Problemleri İçin Zayıf Subgradyant Temelli Çözüm Algoritması" isimli TÜBİTAK 1001 projesi kabul edilmiştir. Hocamızın yürütücü olduğu ve  Arş. Gör. Dr. Gülçin Dinç Yalçın'ın araştırmacı olarak yer aldığı projeye ilişkin başarısından ötürü  Anadolu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Naci Gündoğan adına bir teşekkür belgesi takdim edilen görüşmede hocamıza projeye ilişkin sorularımızı ilettik. 

"Türevlenemeyen Kısıtsız Optimizasyon Problemleri İçin Zayıf Subgradyant Temelli Çözüm Algoritması" isimli TÜBİTAK 1001 projesi hakkında ve proje ekibinin süreçte yaşadıklarına ilişkin görüşmemizi bilgilerinize sunarız.

Projenizin hikâyesi nasıl başladı? Yazmaya nasıl karar verdiniz?

Aslında bu Proje fikri uzun zamandan beri üzerinde çalıştığım ve genel konusu, birçok mühendislik ve yöneylem araştırması problemlerinde karşılaşılan en önemli zorluklardan biri olan dışbükeylik koşulunu talep etmeyen bir çözüm yaklaşımının geliştirilmesi problemidir. Yakın geçmişe kadar araştırmacılar, sadece dışbükey problemlerin çözümlerinin bulunmasına yönelik çalışmalar yapıyordu. Teorik bilimsel altyapı, bu tür problemlerin araştırılmasına yönelik gelişiyordu. Fakat gerçek hayatta karşılaşılan problemler ve bu problemler için geliştirilen matematiksel modeller maalesef her zaman dışbükey olmayabilir ve bu durumlarda eski yaklaşımlarla çözümlerin araştırılması maalesef mümkün olmuyordu. Bu yüzden dışbükeylik koşulunu talep etmeyen çözüm yöntemlerine talep çok büyüktü ve biz de böyle bir yöntemin geliştirilmesi üzerine çalışmalar yapmaya başladık. Böyle bir yöntemin geliştirilmesi için gerekli bilimsel altyapının geliştirilmesi çalışmalarına yaklaşık 15 yıl önce başladım ve bu gün, birkaç koldan bu tür yaklaşımlar üzerine çeşitli ekiplerle çalışmalar sürdürülmektedir.

Projenizin konusu nedir? Uygulama alanları nelerdir?

Projemizin konusu, hayatımızın çeşitli alanlarında karşılaşılan ve optimize edilmesi istenilen süreçlere en iyi veya yaklaşık en iyi çözümler üretmektir. Bu tür problemler birçok alanlarda karşılaşılabilir. Örneğin olabildiğince uzağa fırlatılmak istenen bir füze üretimi için en iyi malzeme kombinasyonları nasıl seçilmeli? Bir üretim sürecinin etkinliğini arttırmak için en iyi planlama nasıl yapılmalı? Üretilmesi planlanan metal saç parçaların daha büyük saç levhalardan talep doğrultusunda kesilmesi probleminde karşılaşılan firenin en küçüklenmesi problemi nasıl çözülebilir? İçerisinde belli parçaların (örneğin uçak veya otomobil parçalarının ) taşınabilmesi için, hem bu parçalara zarar gelmeden yüklemenin, boşaltmanın ve taşınmanın temin edilmesi, hem ağırlık ve hacim açısından en optimal boyutlara sahip olması istenen kutuların, bütün bu koşulları sağlayacak bir şekilde tasarlanması probleminin çözülmesi. Sınırlı taşıma (güç) ve yakıt kapasitesine sahip araç ve uçakların belli görevleri yerine yetirirken en optimal rotaların belirlenmesi probleminin çözülmesi. Elinizde bulunan paranın en karlı yatırımlara yönlendirilmesi probleminin çözümü, çok sayıda verinin içerisinden amacımıza ve ya amaçlarımıza en çok yarayacak verilerin belirlenmesi ve kullanılması ve daha nice problemlere çözüm bulabilmek için bu tür yöntemlere ihtiyaç bulunmaktadır. Bu tür problemlere en iyi veya yaklaşık en iyi çözümlerin bulunması, işletmelerin rekabet gücünü arttırır ve ürettiği ürünleri daha ucuza mal etmek imkânı sağlar. Bunun tersi ise daha pahalıya üretilen ve satılmak zorunda kalınan ürünler ve rekabet gücünün düşmesi anlamına gelmektedir.

Projeniz alanınıza nasıl katkı sağlayacak? Projeniz topluma, üniversitelerde/sektörde/sivil toplum uygulamalarında yürüyen diğer çalışmalara; farklı disiplinlerin çalışmalarına; bilim dünyasına nasıl katkı sağlayacak?

Bu alanda daha önce yapılan çalışmalarımız bilim dünyasından çok sayıda atıflar almakta ve hem Türkiye’de hem de yurt dışındaki birçok üniversite ve kurumlarda kullanılmakta ve ortak çalışmalara vesile olmaktadır. Bu proje kapsamında yapılması planlanan çalışmalar tamamlandığında, optimizasyon alanında önemli bir boşluğu dolduracağına inanıyoruz. Geliştirilecek yöntemin, hayatımızın değişik alanlarında ve farklı disiplinlerde yürütülen ve optimize edilmesine ihtiyaç duyulan birçok problemin çözülmesine önemli katkı sağlama potansiyeline sahip olduğuna inanıyoruz. Zaten TÜBİTAK tarafından “A” kategorisinde desteklenmesine karar verilmesi, bu karara imza atan panelistlerin de benzer düşünceyi paylaştıklarının bir göstergesidir.

Ekibinizde kimler var? Ekip kurulumunda neye dikkat ettiniz? Projeniz genç araştırmacılara kariyerlerinde yeni bir uygulama alanı açtı mı? 

Bu projeyi tasarladığım zaman, söz konusu problem üzerinde bir doktora öğrencimle beraber çalışıyorduk. Öğrencimin doktora tezi kapsamında önemli sonuçlar elde edildiğini görünce, çalışmalarımızı daha da derinleştirmeğe ve bu proje kapsamında beraber çalışmaya karar verdik. Bu projenin ve proje kapsamında yapılan ve yapılacak çalışmaların, kendisine çok büyük katkı sağlayacağına inanıyoruz. Proje konusu oldukça popüler olduğundan birçok üniversitede benzer konularda çalışan araştırmacılarla temasımız ve tartışmalarımız halen sürmektedir ve gelecekte de sürecektir. Ancak ilk aşamada onları proje kapsamına almayı planlamadık.

Bu projeden sonra çalışmanızın devamı gelecek mi? Gelecekse farklı disiplinlerden araştırmacılara, sektör ortağına, uluslararası çalışmalara vb yeni açılımlara ihtiyacınız olacak mı?

Bu proje kapsamında geliştirilecek yöntem, aslında kısıtsız optimizasyon problemlerine en iyi çözüm bulmayı hedefleyen bir kesin çözüm yöntemidir. Bilindiği gibi, çeşitli fonksiyonel kısıtlar altında çözümü aranan problemler için geliştirilen kesin çözüm yöntemlerinin neredeyse tamamı, önce problemin “kısıtlardan kurtarılarak” kısıtsız hale indirgenmesi ve daha sonra iteratif olarak adım adım çözülmesi fikrine dayanıyor. Her adımda çözülen problem kısıtsız problem olduğundan, proje kapsamında geliştireceğimiz yöntemin çok sayıda uygulamasının olacağına inanıyoruz. Bir yöntemin farklı problemlere uygulanması ve uyarlanması, beraberinde çeşitli durumların dikkate alınmasını ve bu durum ve koşullara göre yeni güncellemelerin yapılmasını talep ettiğinden, beraberinde yeni gelişmelere vesile olacağı kesindir. Bu bağlamda proje ekibi olarak, çalışmalarında optimal çözümlerin bulunmasına ihtiyaç duyan ulusal ve uluslararası ortaklarla çalışmayı isteriz.

Son olarak çalışmalarınızda ARİNKOM TTO ile iş birlikleri ve aldığınız destekler hakkında kısaca bilgi verebilir misiniz?

Benim daha önce TÜBİTAK Projesi deneyimim olduğundan, bu projemizi yazarken, başvururken ya da kabul aşamasında ARİNKOM TTO’dan somut bir hizmet almadık, ama ARİNKOM TTO’nun düzenlediği bilgilendirme ve iş birliği toplantılarına çoğu zaman katıldık ve bu düzenlenen toplantıların genel dünya görüşümüzün, vizyonumuzun genişlemesinde önemli bir katkıya sahip olduğunu söyleyebilirim. Daha önce yaptığımız üniversite sanayi iş birliği kapsamındaki projelerimizin kazanılmasında ve başarı ile sürdürülmesinde ARİNKOM TTO’nun eşsiz hizmetleri olmuştur. Bunlardan dolayı ARİNKOM TTO ekibine minnettarlığımı ve sonsuz teşekkürlerimi sunuyorum.

Hocamız ve ekibine projelerinde başarılar dileriz.