Teknoloji Projelerimiz Projelerimiz
Geri
Doç. Dr. Yasemin Çimen'den TÜBİTAK 3001 Projesi!

11.07.2018

Doç. Dr. Yasemin Çimen'den TÜBİTAK 3001 Projesi!

Anadolu Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü’nden Doç. Dr. Yasemin Çimen hocamızın "Çekirdek-Kabuk Morfolojisinde Manyetik Özellikli, Gözenekli Porfirin ve Porfirin-Silikat Malzemeler: Sentezleri, Karakterizasyonları ve Katalitik Etkinlikleri" isimli TÜBİTAK 3001 projesi kabul edilmiştir. Hocamızın yürütücü olduğu, Prof. Dr. Hayrettin Türk’ün danışman ve Tuğçe Günay’ın bursiyer olarak yer aldığı projeye ilişkin başarısından ötürü Anadolu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Naci Gündoğan adına bir teşekkür belgesi takdim edilen görüşmede hocamıza projeye ilişkin sorularımızı ilettik. 

TÜBİTAK 3001 projesi hakkında ve proje ekibinin süreçte yaşadıklarına ilişkin görüşmemizi bilgilerinize sunarız.

Projenizin hikâyesi nasıl başladı? Yazmaya nasıl karar verdiniz?

Organik maddelerin oksidasyonunun hem sentetik önemi hem de çevre kirletici olduklarından çevre açısından önemi vardır. Bu nedenle organik bir bileşik olan fenollerin oksidasyonu uzun zamandır çalışılmasına rağmen güncelliğini sürdüren bir konudur. Literatürde ve sanayide uygulaması olan yöntemlere göre daha etkili, seçici ve çevreci katalitik sistemler bulma isteğinin bir sonucu olarak bu proje önerisi yazılmaya başlanmıştır.

Projenizin konusu nedir? Uygulama alanları nelerdir?

Fenolik bileşiklerin oksidasyonunun hem çevre hem de sentetik açıdan önemi vardır. Fenoller çevrede, özellikle de endüstriyel atık sularda, kirlilik oluşturan önemli bir kimyasal madde grubudur. Fenollerin oksidasyonu sonucu oluşan ürünlerin fonksiyonel gruplar içermesi, bu maddelerin mikroorganizmalar tarafından daha kolay parçalanmalarını ve böylece fenolik atıkların çevreden giderimlerini sağlamaktadır. Ayrıca fenol oksidasyon ürünleri genellikle kinonlar olup aralarında endüstriyel ürün olarak veya bu ürünlerin öncüsü olarak kullanılanları vardır. Örneğin 2,3,6-trimetilfenolün oksidasyonu sonucu oluşan 2,3,6-trimetil-1,4-benzokinon (TMQ) vitamin E sentezinde öncü molekül kullanılmaktadır ve literatürde rapor edildiğine göre yıllık Vitamin E pazarı 30000 tonun üzerindedir. Vitamin E sentezinde anahtar ürün olan TMQ’nun günümüzde sanayideki üretim yöntemindeki dezavantajlar araştırmacıları TMQ eldesi için yeni çevreci katalizör sentezine yönlendirmektedir. Bu nedenle TMP oksidasyonu için daha etkili, seçici ve çevreci katalitik sistemler bulmaya yönelik araştırmaları halen güncelliğini koruyan bir konudur. Bu nedenle de bu araştırma projesi kapsamında, TMP oksidasyonunda kullanılmak üzere porfirin temelli manyetik katalizörlerin sentezi amaçlanmıştır.

Projeniz alanınıza nasıl katkı sağlayacak? Projeniz topluma, üniversitelerde/sektörde/sivil toplum uygulamalarında yürüyen diğer çalışmalara; farklı disiplinlerin çalışmalarına; bilim dünyasına nasıl katkı sağlayacak?

Literatürde rapor edildiğine göre yıllık Vitamin E pazarı 30.000 tonun üzerindedir. Vitamin E sentezinde anahtar ürün olan TMQ’nun günümüzde sanayideki üretim yöntemindeki dezavantajlar nedeniyle sentezi hedeflenen porfirin temelli manyetik katalizörler ile TMP oksidasyonunda yüksek aktivite ve seçiciliğin sağlanması durumunda ticari katma değeri olan bir ürün eldesi gerçekleştirilmiş olacaktır. Ayrıca çalışma sonunda elde edilen verilerin SCI kapsamında taranan saygın uluslararası dergilerde yayımlanması ve bu yolla bilimsel birikime katkı sağlanması hedeflenmektedir.

Ekibinizde kimler var? Ekip kurulumunda neye dikkat ettiniz? Projeniz genç araştırmacılara kariyerlerinde yeni bir uygulama alanı açtı mı?

Proje ekibinde danışman olarak Prof. Dr. Hayrettin TÜRK ile bursiyer olarak da Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Anabilim Dalı Fizikokimya Bilim Dalı’nda doktora öğrencisi Tuğçe GÜNAY yer almaktadır. Hem katı bir desteğe immobilize edilerek elde edilmiş metalloporfirin heterojen katalizörler hem de polimer destekli katalizör sentezi konularında uzman bir bilim insanı olan Prof. Dr. Hayrettin TÜRK danışmanlığında projenin daha sağlıklı ilerleyeceği, karşılaşılacak sorunların daha kısa sürede çözülebileceği düşünülmüştür. Ayrıca projede yer alan bursiyerin hem proje konusu hakkında hem de proje yönetimi hakkında deneyim elde edeceği dikkate alınmıştır.

Bu projeden sonra çalışmanızın devamı gelecek mi? Gelecekse farklı disiplinlerden araştırmacılara, sanayi ortağına, uluslararası çalışmalara vb yeni açılımlara ihtiyacınız olacak mı?

Hedeflenen katalitik etkinlik, seçicilik ve tekrar kullanılabilirliğin sağlanması ile oluşturulacak katalitik sistemin geliştirilmesi ve sentez maliyetlerinin düşürülmesine yönelik çalışmalar yeni projelerin temelini oluşturabilecektir.

Son olarak çalışmalarınızda ARİNKOM TTO ile iş birlikleri ve aldığınız destekler hakkında kısaca bilgi verebilir misiniz?

Projenin başvuru ve revizyon süreci aşamasında ARİNKOM TTO’dan destek aldım. Ayrıca kabul süreci aşamasında özellikle TÜBİTAK ile iletişim konusunda ARİNKOM TTO’daki arkadaşlar çok yardımcı oldular.

Hocamız ve ekibine projelerinde başarılar dileriz.