Teknoloji Projelerimiz Projelerimiz
Geri
Doç. Dr. Alper Tolga KUMTEPE'NİN TÜBİTAK 1001 Projesi!

14.01.2019

Doç. Dr. Alper Tolga KUMTEPE'NİN TÜBİTAK 1001 Projesi!

Açıköğretim Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Alper Tolga KUMTEPE hocamızın "Öğrenme Yönetim Sisteminde Öğrenen Profillerinin Belirlenmesi, Akademik Başarının Tahmin Edilmesi Ve Öneri Sisteminin Etkilerinin Belirlenmesi " isimli TÜBİTAK 1001 projesi kabul edilmiştir. Hocamızın yürütücü olduğu projenin ekibinde Doç. Dr. Alper Tolga Kumtepe, Prof. Dr. Arif Altun, Doç. Dr. Gürkan Öztürk, Doç. Dr. Evrim Genç Kumtepe, Dr. Öğr. Üyesi Sinan Aydın, Dr. Öğr. Üyesi İrfan Süral, Dr. Öğr. Üyesi Abdulkadir Karadeniz, Dr. İhsan Güneş, Arş. Gör. Aylin Öztürk, Doktora Öğrencisi Ayfer Beylik yer almaktadır. Ziyaretimizde Hocamıza, projeye ilişkin başarısından ötürü Rektörlük Makamı adına teşekkür belgesi takdim edilirken, projeye ilişkin sorularımızı ilettik.

TÜBİTAK 1001 projesi hakkında ve proje ekibinin süreçte yaşadıklarına ilişkin görüşmemizi bilgilerinize sunarız.

Projenizin hikâyesi nasıl başladı? Yazmaya nasıl karar verdiniz?

Projenin ana hattı, doktora tez danışmanı olduğum Arş. Gör. Aylin Öztürk’ün doktora tez konusu üzerindeki araştırmalarımız ve tartışmalarımız sonucunda ortaya çıktı. Tez izleme jürisinde yer alan Dr. Öğr. Üyesi Sinan Aydın ve Dr. Öğr. Üyesi İrfan Süral’ın da değerli katkılarıyla projede kullanılacak yöntemler, projenin özgün değeri ve yaygın etkisi üzerinde çalışmalar yaptık. Doktora tezi olarak başlayan bu çalışmayı TÜBİTAK Projesi olarak yazmaya karar verdik ve ARİNKOM TTO’dan destek aldık. Bu süreçte, ARİNKOM TTO ekibi Projeler Koordinatörü Banu Gültekin Kocaman, TÜBİTAK Projeleri konusundaki deneyimlerini bizlerle paylaştı. Kendisinin yönlendirmeleri sonucunda 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programına başvurmak üzere projeyi yazmaya başladık.

Projenizin konusu nedir? Uygulama alanları nelerdir? 

Projenin konusu; veri tabanlı uygulamalar ile açık ve uzaktan öğrenen profillerinin belirlenmesi, başarı tahmin modellerinin geliştirilmesi ve erken müdahale uygulamalarının gerçekleştirilmesidir. Bu bağlamda çalışmada, öğrenme yönetim sistemini kullanan öğrenenlerin ortak özellikleri ve davranışları belirlenerek profillerin oluşturulması, öğrenen başarılarının tahmin edilmesi ve bu tahmine ve öğrenen profillerine dayalı olarak başarısız olma ya da sistemden ayrılma olasılığı olan öğrenenlere kural tabanlı erken müdahale stratejilerinin uygulanması ve bu stratejilerin etkilerinin incelenmesi hedeflenmektedir.

Projenin çalışma grubunu, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Sisteminde kayıtlı olan ve Anadolum eKampüs Öğrenme Yönetim Sistemini kullanan öğrenenler oluşturmaktadır. Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Sistemi yaklaşık 1.200.000 öğrencisi ile Türkiye’de yükseköğrenim gören öğrenenlerin neredeyse yarısına öğrenme hizmeti sunmaktadır. Açıköğretim Sisteminde öğrenme malzemeleri, öğrenen ihtiyaçlarına göre çeşitlendirilmiş ve teknolojik gelişmelere paralel olarak öğrenme sistemi yenilenmiştir. Farklı ortamlarda dağınık olan sunulan öğrenme malzemeleri, Anadolum eKampüs ile bir araya getirilmiş ve bütüncül bir yapıda öğrenenlere sunulmuştur. 2018-2019 öğretim yılı Güz dönemi itibariyle yaklaşık 800.000 öğrenen Anadolum eKampüs’ten yararlanmaktadır. Anadolum eKampüs’te öğrenenlerin sisteme giriş-çıkış zamanları ve sayıları, malzeme kullanım durumları ve malzemelere yönelik puanlamaları, etkileşimli ortamları kullanım durumları hakkında veriler toplanmakta, böylelikle her bir öğrenene ait dijital öğrenme izleri oluşmaktadır. Bu verilerin analiz edilmesiyle öğrenenlere yönelik derinlemesine bilgiler elde edilebilir, öğrenenlerin başarısını artırmaya yönelik modeller geliştirilip stratejiler uygulanarak açık ve uzaktan öğrenme ortamlarında yüksek olan sistemden ayrılma oranları azaltılıp mezuniyet oranları artırılabilir.

Bu proje, tanımlayıcı, tahmin edici ve kuralcı analitik aşamalarından oluşmaktadır. Üç aşamadan oluşan projenin ilk aşamasında öğrenenlerin dijital öğrenme izleri olan öğrenme yönetim sistemi kullanım ve gezinme davranışlarındaki örüntüler veri madenciliği yöntemleri ile analiz edilecektir. Öğrenenlerin sistem kullanımına yönelik veriler ve Öğrenci Bilgi Sisteminde yer alan veriler ile öğrenenler arasındaki benzer özellikler ortaya çıkarılarak öğrenen profilleri oluşturulacaktır. Bu aşamada kümeleme analizi, birliktelik kuralları ve sıra örüntüleri kullanılarak veriler analiz edilecektir. Tanımlayıcı analitik aşaması sonucunda elde edilen bilgiler, ikinci aşamada öğrenenlerin akademik başarılarının tahmin edilmesinde girdi olarak kullanılacaktır. Tahmin edici analitik aşamasında, sınıflama ve regresyon yöntemleri kullanılacaktır. Kuralcı analitik aşamasında ise, tanımlayıcı ve tahmin edici analitik aşamasında elde edilen sonuçlar kullanılacaktır. İkinci aşamada geliştirilen başarı tahmin modeli kullanılarak başarısız ya da sistemden ayrılma olasılığı yüksek olan öğrenenler belirlenerek erken müdahale yöntemleri uygulanacak ve bu yöntemlerin etkileri değerlendirilecektir. ARCS-V motivasyon tasarım modeli kullanılarak erken müdahale motivasyon stratejileri uygulanacaktır. Bu aşama, kontrol gruplu tam deneysel araştırma modeli ile desenlenmiştir.

Projeniz alanınıza nasıl katkı sağlayacak? Projeniz topluma, üniversitelerde/sektörde/sivil toplum uygulamalarında yürüyen diğer çalışmalara; farklı disiplinlerin çalışmalarına; bilim dünyasına nasıl katkı sağlayacak?

Projenin öğrenme ortamlarında öğrenme analitiklerinin verimlilik amaçlı kullanımına yönelik bir yol haritası sunarak Açık ve Uzaktan Öğrenme alanına metodolojik açıdan özgün katkılar sağlayacağı düşünülmektedir. Bu süreçte akademik yayınlar da yapılacak olup bunun somut bir örneği proje sonunda Arş. Gör. Aylin Öztürk tarafından sunulacak olan doktora tezidir.

Bu projeden elde edilecek çıktılar Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Sisteminde kullanılacaktır. Ek olarak, geliştirilen modellerin Atatürk Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi gibi açık ve uzaktan eğitim sunan diğer kurumlar tarafından uyarlanarak kullanılabilme potansiyeli vardır. Adı geçen üç kurum, 2017-2018 öğretim yılı itibariyle kayıtlı bulunan 3.268.293 öğrenci ile Türkiye’de yükseköğretim gören öğrencilerin (6.627.505) yaklaşık yarısını oluşturmaktadır. Dolayısıyla bu çalışmadan elde edilecek bulguların Türkiye’de yükseköğretim gören her iki öğrenciden birinin aldığı eğitimin niteliğini etkileyeceği görülmektedir.

Dünyada açık ve uzaktan öğrenmeye olan talep artış eğilimi göstermektedir. Ayrıca uzaktan eğitim ve e-öğrenme ortamlarında sunulan eğitimin örgün eğitime entegrasyonu ve özel sektördeki artan payı da düşünüldüğünde, çalışma bulgularının diğer ilgili sektörleri de etkileyeceği düşünülmektedir. ABD’deki uzaktan eğitim verilerine göre 2002 yılında en az bir çevrimiçi ders alan öğrencilerin oranı %9,6 olarak belirlenmiştir. Bu oran her yıl yaklaşık %3’lük artışlarla 2016 yılı itibariyle %29,7’ye yükselmiştir. Bu öğrencilerin de yaklaşık yarısı tamamen çevrimiçi sunulan programlara kayıtlıdır. Uzaktan eğitimin düzenli olarak artan oranının gelecek yıllarda da devam edeceği düşünüldüğünde bu çalışmanın çıktılarının geleneksel yüz yüze eğitim ortamlarında ve kurumlarında da kullanılabileceği görülmektedir.

Ekibinizde kimler var? Ekip kurulumunda neye dikkat ettiniz? Projeniz genç araştırmacılara kariyerlerinde yeni bir uygulama alanı açtı mı?

Proje ekibi yürütücü, 2 danışman, 5 araştırmacı ve 2 bursiyerden oluşmaktadır. Ekip kurulumunda proje iş paketlerinde gerçekleştirilecek görevleri yerine getirilebilecek ve proje çalışmasına yatkın olan araştırmacıların bir araya getirilmesine dikkat ettik. Projenin amaçları bağlamında proje ekibi, uzaktan eğitim, eğitim teknolojileri, veri madenciliği, makine öğrenmesi, öğrenme yönetim sistemleri ve veritabanı yönetim sistemleri konusunda deneyimi olan araştırmacılardan oluşturulmuştur. Proje ekibi, Doç. Dr. Alper Tolga Kumtepe, Prof. Dr. Arif Altun, Doç. Dr. Gürkan Öztürk, Doç. Dr. Evrim Genç Kumtepe, Dr. Öğr. Üyesi Sinan Aydın, Dr. Öğr. Üyesi İrfan Süral, Dr. Öğr. Üyesi Abdulkadir Karadeniz, Dr. İhsan Güneş, Arş. Gör. Aylin Öztürk, Doktora Öğrencisi Ayfer Beylik olmak üzere toplam 10 kişiden oluşmaktadır. Proje kapsamında çalışacak olan iki bursiyer, Uzaktan Eğitim alanında doktora yapmaktadır. Bu çalışmada ilgili bursiyerlere yer verilmesinin temel nedeni, akademik gelişimlerine katkı sağlamak, uzmanlık alanları ile ilgili olarak uygulamaya yönelik deneyim kazandırmak ve proje deneyimlerini artırmaktır.

Bu projeden sonra çalışmanızın devamı gelecek mi? Gelecekse farklı disiplinlerden araştırmacılara, sanayi ortağına, uluslararası çalışmalara vb yeni açılımlara ihtiyacınız olacak mı?

Proje ile edindiğimiz deneyim ve bilgi birikimini yeni çalışmalarda ve projelerde kullanmayı düşünüyoruz. Projenin devamında farklı disiplinlerdeki araştırmacılardan oluşan bir proje ekibi ile uluslararası çalışmalar ve projeler yapmayı planlıyoruz.

Projenizi yazarken, başvururken ya da kabul aşamasında genel olarak ARİNKOM TTO’dan hizmet aldınız mı? Evet ise, bu konu hakkında birkaç cümle ile görüşlerinizi alabilir miyiz?

Projenin yazım, başvuru ve kabul aşamalarının tamamında ARİNKOM TTO’dan destek aldık. ARİNKOM TTO ekibinin projeyi detaylı olarak incelemeleri ve buna dayalı olarak sundukları öneriler projenin yazım sürecinde bizlere çok yardımcı oldu. Başvuru ve kabul aşamalarındaki deneyimlerini paylaşmaları sürecimizin daha doğru ve hızlı ilerlemesine olanak sağladı. ARİNKOM TTO ekibine göstermiş oldukları ilgi için çok teşekkür ederiz.